Tết là mùa của sum họp. Cũng là mùa của những lỗ trống lộ rõ nhất.
Chị Huyền, 47 tuổi, ly hôn tháng Mười năm ngoái, nhắn tôi ngày 27 âm: "Em ơi, chị không về quê Thanh Hoá đâu. Chị sợ phải giải thích. Nhưng ở Sài Gòn một mình ba ngày Tết chị cũng sợ. Em giúp chị đi."
Đây là lịch trình tôi viết cho chị. Gửi lại cho bất cứ ai đang ở trong tình cảnh tương tự.
Quy tắc lớn: không cô đơn cả ngày, không lịch dày cả ngày
Hai cực sai lầm mà người mới ly hôn/goá hay mắc vào ngày Tết:
- Quá đơn độc: từ chối mọi lời mời, ở nhà xem phim ba ngày, ngủ đến 11 giờ trưa. Đây là con đường dẫn đến trầm cảm sâu.
- Quá bận rộn: nhận ba bốn lời mời mỗi ngày, chạy khắp thành phố, uống rượu liên tục. Đây là chạy trốn. Hết Tết anh/chị kiệt sức và buồn hơn lúc đầu.
Giải pháp: mỗi ngày một việc có ý nghĩa, nhiều thời gian yên tĩnh, một cuộc gặp thật.
Ngày 28, 29 âm — chuẩn bị
Đừng đợi tới 30 mới nghĩ. Hai ngày trước Tết:
- Dọn nhà — không phải dọn sạch kiểu Nhật. Chỉ dọn hai nơi: bàn thờ và phòng ngủ. Thắp hương tổ tiên, dù ly hôn hay goá, tổ tiên không rời bỏ anh/chị.
- Mua hoa — một bình mai hoặc đào nhỏ. Không cần lớn. Nhà có hoa là nhà có Tết.
- Nấu một nồi bánh chưng nhỏ (hoặc mua ở chợ). Hai đêm luộc bánh là đêm ấm áp nhất năm — dù chỉ một mình. Nếu không luộc được, mua loại 1 kg tặng bạn bè.
- Gọi điện cho con — dù chúng đã lớn và bận. "Mẹ chỉ muốn chúc con năm mới bình an. Không cần con về, chỉ muốn nghe giọng con."
30 Tết (chiều đến giao thừa)
Chiều 30: Lau bàn thờ lần cuối. Bày ngũ quả. Chuẩn bị mâm cúng tất niên — đơn giản thôi, một con gà luộc, một đĩa xôi, một đĩa trái cây. Không cần mâm 9 món như mẹ chồng cũ hay làm.
7 giờ tối: Ăn cơm tất niên. Đây là phần khó nhất. Bàn cơm cho một người. Bật đèn đủ sáng. Bật một đĩa nhạc Khánh Ly hoặc nhạc Xuân — không phải nhạc buồn.
Nếu không chịu được một mình: mời một người bạn cũng một mình đến ăn cùng. Chị Huyền đã mời một chị bạn — cũng ly hôn ba năm trước — ăn cơm tất niên. Hai bà ngồi ở bàn bốn người, nhưng có nhau.
10 giờ tối: Tắm, thay đồ Tết. Không mặc áo ngủ đón giao thừa. Mặc cho chính mình.
Giao thừa: Đừng ở trong nhà xem tivi một mình. Hãy ra ngoài. Ở Sài Gòn — đi bộ ra hồ Con Rùa hoặc công viên 23/9. Ở Hà Nội — ra hồ Gươm. Ở Đà Nẵng — ra cầu Rồng. Mọi nơi đều có người. Không cần nói chuyện với ai. Chỉ cần đứng giữa người khác lúc kim chỉ 12 giờ.
Đó là một nghi lễ — anh/chị nói với vũ trụ: tôi vẫn ở đây. Tôi không biến mất.
Mùng 1 — sáng nhẹ, tối sâu
Sáng: Đi chùa. Dù anh/chị không phải Phật tử. Chùa Vĩnh Nghiêm ở Sài Gòn, chùa Trấn Quốc ở Hà Nội, chùa Linh Ứng ở Đà Nẵng — nơi nào gần nhà cũng được. Không cần vào lễ. Chỉ cần đi bộ trong sân, thắp một cây hương, đứng im 10 phút.
Khói hương, tiếng chuông, mùi hoa — ba thứ ấy làm dịu hệ thần kinh rõ ràng.
Trưa: Ăn nhẹ một mình. Không ép ăn cỗ nếu không đói. Bánh chưng + dưa hành + một ly trà sen. Đủ.
Chiều: Ngủ 45 phút.
Tối: Gọi video với con/cháu. Nếu không có, gọi một người bạn thân — không kể khổ. Nghe bạn kể chuyện. Nếu bạn hỏi "năm nay chị ra sao", trả lời thật nhưng ngắn: "Cũng ổn, hơi lạ. Năm sau quen thôi."
Mùng 2 — bước ra ngoài
Ngày mùng 2 là ngày nguy hiểm. Không khí Tết đã bớt nồng, nhưng ai cũng vẫn ở bên gia đình họ. Người một mình dễ chạm đáy ngày này.
Kế hoạch: đi làm một việc có ý nghĩa nhưng không đòi hỏi.
- Thăm bố mẹ nếu còn — dù không ở cùng thành phố, gọi video 45 phút. Không nói chuyện ly hôn. Chỉ nói chuyện cháu, chuyện sức khoẻ.
- Thăm một người bạn cũng một mình — không phải bạn đã có gia đình êm đềm.
- Tham gia hoạt động cộng đồng — một số chùa có phát cháo cho người vô gia cư sáng mùng 2. Đi phát 2 tiếng.
Làm một việc cho người khác là cách chữa trầm cảm tức thời hiệu quả nhất.
Mùng 3 — tập trở lại bình thường
Mùng 3 là mùng "đốt vàng" truyền thống — kết thúc Tết về mặt nghi lễ. Với người mới ly hôn/goá, đây là mùng nên đánh dấu sự trở lại cuộc sống thường nhật.
- Dọn hết đồ Tết vào kho.
- Lên lịch tuần tới: tập gym thứ Ba, đi cà phê với bạn thứ Năm, đi chợ thứ Bảy.
- Mở ứng dụng hẹn hò. Không phải để nhắn ngay. Chỉ để nhớ: cuộc đời vẫn còn phía trước.
Khi các con ở nhà bố — mùng 1 không có con
Đây là thực tế đau của nhiều chị em mới ly hôn: thoả thuận chia ngày — con ở nhà bố đêm giao thừa và mùng 1, với mẹ mùng 2 và mùng 3.
Đêm giao thừa không con trong nhà, sáng mùng 1 không tiếng con chào — đây là đêm chị Huyền sợ nhất. Chị chuẩn bị trước bằng cách: mua sẵn một món quà cho con, để đó, chờ mùng 2 các con về mở. Không ở trong phòng con đêm giao thừa. Đóng cửa phòng, tránh nhìn.
Cảm xúc sẽ đến. Không chạy. Nhưng đừng dâng chỗ cho chúng ở nguyên giữa phòng con.
Một điều để nhớ
Tết thứ nhất là Tết khó nhất. Tết thứ hai dễ hơn 30%. Tết thứ ba — anh/chị sẽ ngạc nhiên vì mình đã cười được giao thừa.
Không phải vì đau đã qua. Vì anh/chị đã học cách bồng nỗi đau ấy đi — thay vì để nó đè.
Năm nay, xin hãy sống qua ba ngày Tết. Sang năm, anh/chị sẽ kể lại câu chuyện này cho người mới ly hôn khác — như một người đã qua được.
