Không ai cảnh báo trước cho những người mới vào nghề về kiểu cô đơn rất riêng đi kèm với công việc này — không phải kiểu bi kịch, mà là kiểu âm thầm, tích tụ dần, xuất hiện vào tuần thứ sáu của một hợp đồng, hay ở lần nghỉ giữa chuyến thứ tư liên tiếp một mình trong một phòng khách sạn tại một thành phố mà bạn còn chẳng nhớ nổi tên vào chuyến đi tiếp theo.
Vì sao nỗi cô đơn này khác biệt
Nỗi cô đơn thông thường thường có một cách khắc phục rõ ràng — gọi cho một người bạn, về nhà, gặp gia đình. Nỗi cô đơn của thủy thủ đoàn và phi hành đoàn thường không thể khắc phục theo cách đó, vì những người thường giúp đỡ lại chính là những người mà công việc khiến bạn không thể tiếp cận. Múi giờ khiến một cuộc gọi an ủi đến một người bạn ở quê nhà lại rơi đúng vào lúc 3 giờ sáng của họ. Độ dài hợp đồng có nghĩa là "cứ chịu đựng qua đi" kéo dài suốt nhiều tháng, không phải vài ngày. Và kết cấu đặc thù của công việc — lịch ca trực, đời sống trong cabin, thói quen ở khách sạn — không phải điều mà hầu hết bạn bè ở quê nhà có thể thực sự hình dung ra, khiến ngay cả một cuộc trò chuyện tốt cũng có cảm giác hơi thiếu trọn vẹn.
Còn có một hiệu ứng cộng dồn rất dễ bị bỏ sót. Mỗi chu kỳ luân phiên hay hợp đồng lại tạo thêm một chút khoảng cách với nhịp sống hàng ngày của những người ở quê nhà — những câu đùa nội bộ trở nên nhạt nhẽo, những điều từng cùng chia sẻ trở nên lỗi thời, các nhóm chat tiếp tục trôi đi mà không có bạn. Không ai có lỗi trong chuyện này, nhưng qua nhiều năm, nó có thể khiến thủy thủ đoàn và phi hành đoàn cảm thấy như họ đang duy trì một cuộc sống ở một khoảng cách nhẹ với tất cả mọi người trong đó, kể cả những người quan tâm đến họ nhất.
Điều thực sự không giúp ích gì
Lướt mạng xã hội thông thường thường khiến mọi thứ tệ hơn, không phải tốt hơn — xem một ngày thứ Ba bình thường diễn ra với mọi người ở nhà trong khi bạn đang ở giờ thứ tư của một ca trực đêm sẽ làm sắc nét thêm sự cô lập thay vì làm dịu nó. Tương tự, việc hứa hẹn liên lạc quá mức ("anh sẽ gọi mỗi ngày") thường sụp đổ trước những ràng buộc thực tế của công việc và chồng thêm cảm giác tội lỗi lên trên nỗi cô đơn khi nó tất yếu bị phá vỡ.
Càng thu mình lại cũng là điều hấp dẫn nhưng phản tác dụng — bỏ qua phòng ăn chung của thuyền viên để ăn một mình, hay tránh những khu vực chung trong lần nghỉ giữa chuyến vì giao lưu cảm thấy như một nỗ lực. Điều đó thường cảm thấy dễ dàng hơn trong khoảnh khắc đó, nhưng nó thường làm sâu thêm nỗi cô đơn thay vì làm dịu nó. Bản năng muốn rút lui thường chính là bản năng sai lầm cần tránh theo.
Những gì người dày dạn kinh nghiệm thực sự dựa vào
- Một vòng tròn nhỏ, ổn định — không phải một mạng lưới rộng, chỉ là hai ba người đáng tin cậy luôn hồi đáp, dù ngắn gọn, thay vì một nhóm lớn nơi dễ cảm thấy bản thân vô hình
- Các mối quan hệ trên tàu hoặc trong cộng đồng thuyền viên — những người thực sự cùng chia sẻ chu kỳ luân phiên hay chu kỳ nghỉ giữa chuyến hiểu được kết cấu của nó mà không cần giải thích, và những tình bạn đó mang trọng lượng thực sự dù chỉ là tạm thời
- Thói quen vận động thể chất — một thói quen tập gym đều đặn, một buổi chạy bộ quanh boong tàu, một buổi đi bộ ở bất kỳ thành phố nào lần nghỉ giữa chuyến đưa bạn đến; nỗi cô đơn tích tụ nhanh nhất khi cơ thể không có việc gì để làm trong những giờ rảnh rỗi thêm
- Một dự án không xoay quanh việc chờ đợi — một ngôn ngữ, một khóa học, một sở thích dễ mang theo — thứ gì đó cho thời gian rảnh một hình dạng khác ngoài việc đếm ngày cho đến khi hợp đồng kết thúc
Gọi tên nó giúp ích nhiều hơn người ta tưởng
Có một bản năng mạnh mẽ trong ngành này coi nỗi cô đơn như một điểm yếu cần âm thầm vượt qua, đặc biệt trong số những người đã làm nghề này nhiều năm. Trong thực tế, những người nói thẳng ra về nó — với bạn đời, một đồng nghiệp, thậm chí ngắn gọn trong một tin nhắn gửi về nhà — thường xử lý nó tốt hơn những người coi nó là thứ cần giấu đi. Đó là một thực tế thuộc về nghề nghiệp, không phải một sự thất bại cá nhân, và gọi tên nó như vậy sẽ tước bớt một phần sức mạnh của nó.
Vai trò thực sự của bạn đời trong chuyện này
Một bạn đời trên bờ hoặc trong một chu kỳ luân phiên khác không thể khắc phục nỗi cô đơn của một hợp đồng dài, và cố gắng làm điều đó không nên là mục tiêu — đó là gánh nặng quá lớn cho bất kỳ một mối quan hệ nào phải gánh vác. Điều giúp ích nhiều hơn là một bạn đời hỏi han mà không đòi hỏi phải liên tục được trấn an ngược lại, người hiểu rằng một câu trả lời ngắn, nhạt nhẽo từ tuần thứ bảy của một hợp đồng là do sự mệt mỏi và cô lập đang lên tiếng, không phải sự thờ ơ. Sự ổn định từ bên ngoài, dù chỉ với liều lượng nhỏ, có tác dụng hơn bất kỳ nỗ lực lớn lao đơn lẻ nào.
Nó trở nên dễ dàng hơn nhờ có khuôn mẫu, không chỉ nhờ thời gian
Nỗi cô đơn của một chu kỳ luân phiên dài không biến mất chỉ vì bạn đã làm mười hợp đồng — nhưng nó trở nên dễ quản lý hơn một khi bạn có một khuôn mẫu đáng tin cậy để xử lý nó: nhắn tin cho ai, làm gì với thời gian rảnh, nói về nó như thế nào mà không giả vờ như nó không tồn tại. Những người đã làm nghề này lâu năm không cô đơn ít hơn — họ chỉ được trang bị tốt hơn để đối mặt với nó khi nó xuất hiện.
Nếu nó bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, sự thèm ăn, hay khả năng hoạt động bình thường khi làm nhiệm vụ, đó là điều đáng quan tâm hơn một chiến lược ứng phó thông thường — hầu hết các hãng hàng không, hãng du thuyền, và công ty vận tải biển hiện nay đều có một hình thức hỗ trợ phúc lợi bảo mật hoặc hỗ trợ nhân viên, chính vì đây là một phần đã được biết đến, phổ biến của công việc chứ không phải một ngoại lệ hiếm gặp hay đáng xấu hổ.
