51 yaşında, bir okurumuz. Annesi 79 yaşında ve ileri evrede alzheimer hastası. Aynı evde yaşıyorlar. Okurumuz iki yıl önce boşandı. Geçen ay bir tanışma sitesine kayıt oldu, profilinde "aile sorumluluğum var, zamanım sınırlı" yazdı. Aldığı mesajların çoğu onu yavaşça geri itti. "Kimse tam olarak anlamıyor," dedi bize. "Ama belki de anlamamaları doğaldır."
Yaşlı ebeveyne bakmak — Türkiye'de bu çoğu zaman bir kadının üstüne binen bir görev olsa da erkeklerde de giderek artıyor — hayatın en zor dönemlerinden biridir. Bu dönemde bir yandan yeni bir ilişki aramak mümkün mü? Evet. Ama farkında olunması gereken gerçekler var.
Enerjinin matematiği
Alzheimer hastası bir anne baba, bir felç sonrası bakıma muhtaç bir eş, ağır bir kronik hasta — bu durumlardan herhangi birinde olan bir kişinin günlük enerjisi önemli ölçüde bakım işine akar. Sabahleyin giyinme, ilaçlar, hastane randevuları, gece uyanmaları, beslenme, temizlik. Bu görünmez bir işgücüdür.
Yeni bir ilişki enerji ister — mesajlaşma, planlama, hazırlanma, dinleme. Bu enerji, bir yerlerden gelmeli. Eğer gerçekçi bir planınız yoksa, yeni ilişki bakım yükünüzü artıran üçüncü bir iş gibi hissedilir. Bu durumda ilişki de, bakım da zarar görür.
Dürüst profil
Profilinize durumunuzu yazmanız önemli. Bunu acındırıcı bir tonda değil, net olarak yazın:
"Yaşlı annemin bakımına evde destek oluyorum, bu nedenle akşamlarım sınırlı. Öğleden sonraları ve hafta sonlarının belirli saatleri daha rahatım."
Bu cümle iki şey yapar: doğru insanları çağırır, uygunsuz insanları eler. İlk ay daha az mesaj alacaksınız, ama gelenler daha kaliteli olacak. Durumunuzu gizleyip sonra anlatmak, üçüncü buluşmada duvara çarpmak anlamına gelir.
Ne tür biri sizin için uygun olur?
Benzer deneyimi olan biri — kendi ebeveynine bakmış, bir eşini kaybetmiş ya da ağır bir sağlık süreci yaşamış — size çok daha iyi eşlik edebilir. Bu türden insanlar "vaktin değerli" olduğunu bilir, küçük buluşmalardan büyük anlam çıkarır, iptal edilen planları dramatize etmez.
Hiç bu tür bir yükü taşımamış biri, iyi niyetli olsa bile, dördüncü ayda yorulmaya başlayabilir. Bu onun suçu değil, deneyim eksikliği. Profilinize bu tür bir filtre koymakta çekinmeyin.
Zamanı gerçekçi planlamak
Yeni ilişkide klasik beklenti şöyle olur: haftada birkaç kez görüşmek, akşam yemekleri, hafta sonu uzun saatler. Sizin durumunuzda bu gerçekçi olmayabilir. Haftalık gerçekçi bir formül:
- Haftada bir 2-3 saatlik bir buluşma (öğleden sonra ya da erken akşam).
- Her gün 10 dakikalık bir sesli mesaj ya da kısa bir görüntülü konuşma.
- Ayda bir tam bir öğleden sonra (birine bakım ayarlanmış şekilde).
- Üç ayda bir gece bir arada geçirilen bir kez — ama önceden planlama ile.
Bu formül size çok az gibi görünebilir ama aslında çok insan için yeterli bir ritmdir. Zamanın kıtlığı, kaliteyi yükseltir.
Bakım desteği olmadan olmaz
Tek başınıza tüm bakımı taşıyorsanız ve başka destek yoksa, önce bunu çözmeniz gerekir. Haftada bir kez dört beş saat sizi serbest bırakan bir bakıcı, bir gündüz bakım merkezi, bir aile üyesinin dönüşümlü desteği — bu türden bir altyapı olmadan yeni bir ilişkiye girmek, iki işi birden kaldıramayan birinin üçüncüsünü almasıdır. Önce omuzları biraz rahatlatın.
Yardım istemekten utanmayın. Kardeşiniz, komşunuz, çocuğunuz, bir dernek, belediyenizin bakım destek servisi — başvurulacak yer çok. "Bunu ben yapmalıyım" düşüncesi soylu ama bitmez bir yüktür. Sağlıklı bir siz, bakımdakine de iyi gelir.
Karşı tarafa ne anlatmak gerekir?
İkinci üçüncü buluşmada bakım durumunuzun detayını anlatmak doğal bir zamanlamadır. Üç şeyi söyleyin:
- Kime, ne tür bir bakım verdiğinizi (kısa ve net).
- Bunun ne kadar süreceğini düşündüğünüzü ("belki 5 yıl, belki 10" gibi dürüst bir hesap).
- Bu durumun bir ilişkiye ne getirip götürdüğünü (zaman sınırı, zihinsel yorgunluk, ama bir karaktere verdiği derinlik).
Karşı tarafın ilk tepkisi önemlidir. Gerçek bir soru soran, anlamaya çalışan, sıcak bakan biri, uzun ömürlü olabilecek bir eşleşmedir. Yüzü çöken, konuyu hızla değiştiren biri, ilerleyen aylarda yük altında kalacak biridir.
Suçluluk duygusuyla baş etmek
Yaşlı annesine bakan bir insanın, akşam bir randevuya gittiği için hissettiği suçluluk çok yaygın. "Annem orada, ben burada çay içiyorum." Bu duygu doğaldır ama yanıltıcıdır. Kendi hayatınızı yaşamadan başka bir hayata sürekli bakım veremezsiniz. Haftanın iki saati, annenize yaptığınız bakımı azaltmaz — aksine sizi daha dayanıklı, daha sabırlı, daha sevgi dolu bir bakıcı yapar.
Bir psikologla bu suçluluk hakkında bir kaç seans konuşmak, yeni bir ilişkiye başlamadan önceki en iyi hazırlıktır.
Bir yazışmalık bir öneri
Bu hafta, profilinize gelen mesajlar arasından size "şartlarını anladım, seninle kendi ritminde tanışmak istiyorum" diyen biri varsa, ona kısa ve net bir cevap verin. Teşekkür edin, bir 30 dakikalık sesli konuşma önerin. Sesli konuşma, hayatınızın bu döneminde yüzyüze randevudan daha rahat bir giriş olabilir. Birkaç sesli konuşmadan sonra bir öğleden sonra kahvesi doğal yerini alacaktır.
Yaşlı anne babaya bakmak sizi kimseye eş olmaktan alıkoymaz. Sadece yolu sabırlı ve dürüstçe yürümenizi gerektirir.
